🎭 Μαντάμ Σουσού του Δημήτρη Ψαθά Μια βασίλισσα εξόριστη από την αλήθεια της

Η Σουσού Παναγιώτου κατοικεί στον Βούθουλα, αλλά η φαντασία της διαμένει σε κάποιο ανύπαρκτο μέγαρο του Κολωνακίου. Περιφρονεί όσα την περιβάλλουν, επειδή της θυμίζουν εκείνο που πολεμά να αρνηθεί: την καταγωγή της. Ο Δημήτρης Ψαθάς δημιουργεί μια γυναίκα καταγέλαστη και συγχρόνως οδυνηρά ανθρώπινη, μια κωμική ηρωίδα που αναζητά την αξία της μέσα από τη μεταμφίεση.

Παντρεμένη με τον ψαρά Παναγιώτη Παναγιώτου, η Σουσού ζει σε μια λαϊκή συνοικία, ανάμεσα σε ανθρώπους που θεωρεί κατώτερούς της. Μιλά με παραμορφωμένα γαλλικά, επινοεί αριστοκρατικές συγγένειες και συμπεριφέρεται σαν πυργοδέσποινα που βρέθηκε στον Βούθουλα από κάποια ανεξήγητη αδικία της μοίρας. Ο καλοκάγαθος σύζυγός της εργάζεται, υπομένει και την αγαπά, ενώ εκείνη ντρέπεται για την απλότητά του, επειδή στο πρόσωπό του αναγνωρίζει την πραγματικότητα από την οποία θέλει να αποδράσει.

Η εμφάνιση του Μηνά Κατακουζηνού προσφέρει στη Σουσού τη διέξοδο που περίμενε. Γοητευτικός, επιτήδειος και δήθεν ευπατρίδης, μιλά τη γλώσσα των ψευδαισθήσεών της. Εκείνη εγκαταλείπει τον Παναγιώτη και μετακινείται στο Κολωνάκι, πιστεύοντας πως εισέρχεται επιτέλους στον φυσικό της κόσμο. Σύντομα, όμως, ανακαλύπτει ότι η υψηλή κοινωνία δεν είναι η χώρα της ευγένειας, αλλά ένα παζάρι συμφερόντων, επιδεικτικής καλλιέργειας και καλοραμμένης υποκρισίας.

Η Σουσού ξεπερνά τα όρια της καρικατούρας, επειδή η μεγαλομανία της δεν γεννιέται μόνο από τη ματαιοδοξία. Πίσω από τις πόζες και τη γλωσσική της επιτήδευση κρύβεται ένας βαθύς φόβος κοινωνικής ανυπαρξίας. Δεν αντέχει να είναι μια συνηθισμένη γυναίκα. Χρειάζεται να πιστεύει ότι προορίζεται για κάτι μεγαλειώδες, γιατί διαφορετικά θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει την πεζότητα, τη φτώχεια και τα όρια της ζωής της. Η φαντασίωση λειτουργεί ως ψυχική άμυνα, αλλά σταδιακά μετατρέπεται σε φυλακή.

Ο Παναγιώτης είναι το αντίθετό της. Δεν διαθέτει τίτλους, εκλεπτυσμένο λεξιλόγιο ή κοινωνικές φιλοδοξίες. Διαθέτει, όμως, εκείνη τη σπάνια ευγένεια που δεν χρειάζεται κοινό για να υπάρξει. Η αγάπη του δεν είναι αδυναμία· είναι σταθερότητα. Αντίθετα, ο Κατακουζηνός ενσαρκώνει τον κόσμο που λατρεύει η Σουσού: εντυπωσιακό περίβλημα, αβέβαιο περιεχόμενο. Δεν την εξαπατά μόνο επειδή είναι πανούργος. Την εξαπατά επειδή της προσφέρει ακριβώς το ψέμα που εκείνη επιθυμεί να ακούσει.

Η «Μαντάμ Σουσού» εμφανίστηκε το 1939 μέσα από τα ευθυμογραφήματα του περιοδικού «Θησαυρός», εκδόθηκε σε βιβλίο το 1941 και ανέβηκε θεατρικά το 1942, στην καρδιά της Κατοχής. Η αποδοχή της σε μια τόσο σκοτεινή περίοδο φανερώνει τη βαθύτερη λειτουργία της σάτιρας. Το γέλιο δεν εξαφανίζει τη δυστυχία, αλλά αφαιρεί από την πραγματικότητα το δικαίωμα να συντρίψει ολοκληρωτικά τον άνθρωπο.

Παράλληλα, ο Ψαθάς αποτυπώνει μια κοινωνία που μετακινείται προς την αστικοποίηση και γοητεύεται από τα σύμβολα της κοινωνικής ανόδου. Ο Βούθουλας και το Κολωνάκι δεν είναι μόνο δύο συνοικίες. Είναι δύο αντιμαχόμενες συνειδήσεις: η μία έχει φτώχεια χωρίς προσποίηση, η άλλη πολυτέλεια γεμάτη σκηνοθεσία. Η Σουσού περνά από τον έναν κόσμο στον άλλο, χωρίς να ανήκει αληθινά σε κανέναν.

Η προσωπική μου ματιά στέκεται περισσότερο στη μοναξιά της παρά στη γελοιότητά της. Γελώ με τις υπερβολές της, αλλά πίσω από κάθε ψευτογαλλική λέξη ακούω την αγωνία ενός ανθρώπου που δεν πιστεύει ότι αξίζει να αγαπηθεί όπως είναι. Γι’ αυτό απορρίπτει τον Παναγιώτη: η αγάπη του επιβεβαιώνει την πραγματική Σουσού, ενώ εκείνη θέλει να αγαπηθεί ως το φανταστικό της είδωλο.

Στη σύγχρονη εποχή των κοινωνικών δικτύων, της επιμελημένης εικόνας και της επίδειξης μιας συχνά ανύπαρκτης ευτυχίας, η Σουσού έχει πολλαπλασιαστεί. Άλλαξε λεξιλόγιο, απέκτησε οθόνη και κοινό, αλλά εξακολουθεί να επινοεί μια ζωή για να αποφύγει τη δική της.

Ο Ψαθάς δεν τιμωρεί απλώς την ξιπασιά. Αποκαλύπτει την τραγωδία της αυτοαπόρριψης. Γιατί όποιος ντρέπεται διαρκώς για αυτό που είναι, μπορεί κάποτε να κερδίσει το χειροκρότημα των ξένων, αλλά θα έχει χάσει τον μοναδικό άνθρωπο που όφειλε να συμφιλιώσει με την αλήθεια: τον εαυτό του.

📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!

https://www.youtube.com/@angeligeorgia808

Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο

👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support

Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι

👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67

🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖